Kwatera Pamięci

Cmentarza Marynarki Wojennej

   Budowa w Gdyni „Kwatery Pamięci” (określana też mianem "Marynarskiego Panteonu") jest inicjatywą Kancelarii Prezydenta RP – Biura Bezpieczeństwa Narodowego z udziałem Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz władz samorządowych Gdyni. Jej powstanie uzgodniono z rodzinami ofiar represji stalinowskich wobec dowódców Marynarki Wojennej RP i rodziny dmirała Józefa Unruga. Kwatera Pamięci została usytuowana na terenie Cmentarza MW w Gdyni Oksywiu. Spełnia funkcje godnego wspólnego pochówku oraz pomnikowego uwiecznienia tragicznych losów dowódców Marynarki Wojennej RP.

   Konkurs na projekt Kwatery Pamięci wygrało Studio Projektowo-Realizacyjne Domino s.c. P. Dudziuk & K. Stolarski z Torunia (architekt Przemysław Dudziuk i artysta rzeźbiarz Zbigniew Mikielewicz). Zwycięski projekt oparty został na pomyśle wkomponowania w przestrzeń cmentarza formy przypominającej dużą, pękniętą prostokątną płytę: jej dwie odsunięte od siebie części stanowią aleję, na której końcu – zgodnie z wytycznymi, jakie przewidywał konkurs – umieszczony zostanie kilkunastometrowy krzyż. Boki przełamanego granitowego prostokąta zamykają dwie żeliwne formy rzeźbiarskie przywołujące skojarzenia z burtami zatopionego okrętu. Na fragmentach rzeźby widnieją znaki związane z Marynarka Wojenną

   Kwatera Pamięci stała się miejscem pochówku i upamiętnienia admirała floty Józefa Unruga i jego żony Zofii, a także zgodnie z wolą Admirała - grona jego 21 podkomendnych, towarzyszy broni z obrony Helu w 1939 roku, którzy po II wojnie światowej padli ofiarą prześladowań lub zbrodni ze strony reżimu komunistycznego w Polsce.

Na zdjęciu od lewej: kadm Stanisław Mieszkowski, kadm Jerzy Staniewicz i kmdr Zbigniew Przybyszewski - zabici strzałami w głowę w grudniu 1952 r. w więzieniu na warszawskim Mokotowie. Fot.: Gdynia.pl

   W dniu 16 XII 2017 roku w Kwaterze Pamięci pochowano szczątki trzech oficerów zamordowanych w grudniu 1952 roku w tzw. procesie komandorów:

   + kadm. Stanisława Mieszkowskiego

   Wybitny oficer liniowy Polskiej Marynarki Wojennej – Dowódca Floty. Harcerz, żołnierz - ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku. Absolwent Oficerskiej Szkole Marynarki Wojennej w Toruniu. Pierwszy oficer artylerii na naszych kontrtorpedowcach. W 1939 roku – dowódca Grupy Kanonierek – Obrońca Helu. Trafia do niemieckiej niewoli, skąd w 1945 roku powraca do kraju i obejmuje stanowisko cywilne kapitana portu w Kołobrzegu. W 1946 roku powołany do wojska otrzymuje polecenie zorganizowania Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Gdyni – Oksywiu. Jest pierwszym komendantem tej uczelni.

   W 1950 roku, na stanowisku dowódcy Floty, aresztowany przez agentów Informacji Wojskowej pod zarzutem „szpiegostwa” i „kierowania antypaństwową konspiracją w Marynarce Wojennej”. Po okrutnym śledztwie, zbrodniczym wyrokiem komunistycznego „sądu”, zostaje skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 16 grudnia 1952 roku w piwnicy więzienia mokotowskiego.

   Odznaczony m.in. Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy, Srebrnym Krzyżem Zasługi i pośmiertnie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. 22 stycznia 2016 roku Prezydent RP Andrzej Duda na wniosek Ministra Obrony Narodowej Antoniego Macierewicza mianował Stanisława Mieszkowskiego pośmiertnie na stopień kontradmirała.

   + kadm. Jerzego Staniewicza

   Wybitny oficer sztabowy Polskiej Marynarki Wojennej. Żołnierz brygady syberyjskiej gen. Czumy. W grudniu 1921 r. wrócił wraz z rodziną do Polski i po odbyciu służby w 30 pułku artylerii polowej we Włodawie oraz Batalionie Szkolnym w Wilnie ukończył Szkołę Podchorążych w Warszawie. W 1927 roku kończy Oficerską Szkołę MW w Toruniu, by następnie kontynuować studia w Tulonie, na kursach broni torpedowej. Pełnił służbę w Marynarce Wojennej, m.in. na ORP „Ślązak” oraz ORP „Podhalanin”, jako dowódca, a także szef Wydziału Organizacyjno-Mobilizacyjnego Dowództwa Floty. We wrześniu 1939 r. organizował obronę Kępy Oksywskiej oraz Helu. 2 października dostał się do niewoli i do  stycznia 1945 r. przebywał w oflagach:  X B Nienburg, XVIII C Spittal oraz II C Woldenberg.

   Po powrocie z obozu jenieckiego, otrzymuje powołanie do służby wojskowej, gdzie pełni odpowiedzialne funkcje w Sztabie Głównym MW i w Sztabie Generalnym WP. Opracowuje nową strukturę MW, ale wkrótce jego nazwisko znajduje się na „liście kandydatów typowanych na areszt” przygotowywanej przez agentów Informacji Wojskowej. Po starcie jedynego syna, który zginął w od wybuchu miny, aresztowany w grudniu 1951 roku, zmuszony do składania obciążających zeznań i torturowany, po załamaniu psychicznym przyznaje się do niepopełnionych win oraz  udziału w tzw. „nielegalnej organizacji”. Oskarżony o wrogą działalnośći spisek w wojsku, po okrutnym śledztwie, skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 12 grudnia 1952 roku w piwnicy więzienia mokotowskiego.

   + kmdr. Zbigniewa Przybyszewskiego 

   Wybitny oficer - artylerzysta Polskiej Marynarki Wojennej. Absolwent Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu w 1930 roku. Bohaterski dowódca legendarnej Baterii im. H. Laskowskiego - Obrońca Helu 1939. Trafia do niemieckiej niewoli. Po powrocie z oflagu w Woldenbergu do Polski  w 1945 roku rozpoczął pracę w Morskim Instytucie Rybackim w Gdyni. W tym samym roku wstąpił do formującej się Marynarki Wojennej. Szybko awansował i objął obowiązki dowódcy kompanii w Szkole Specjalistów Morskich na Oksywiu. W 1946 r. zajął się organizowaniem 31 Dywizjonu Artylerii Nadbrzeżnej w Gdyni Redłowie, którego został dowódcą. 1 lutego 1947 został odznaczony orderem Virtuti Militari za męstwo w czasie obrony Helu. 22 lipca 1947 r. awansowano go na stopień komandora porucznika. W 1949 r. objął stanowisko szefa Służby Artyleryjskiej w Dowództwie Marynarki Wojennej, a następnie szefa Wydziału Marynarki Wojennej przy Sztabie Generalnym Wojska Polskiego.

   Nigdy nie zabiegał o względy nowej władzy. Wielokrotnie składane mu propozycje wstąpienia do PPR zdecydowanie odrzucał. Nie krył się ze swoją głęboką wiarą i nie zaprzestał noszenia na szyi medalika. Co więcej, pewnego dnia ostentacyjnie przyprowadził ze sobą do oksywskiego kościoła na Mszę św. oddział ok. 100 marynarzy. Nie trzeba chyba dodawać, że komunistyczne władze wojskowe dokładały wszelkich starań, by we wnętrzu świątyni nie pojawiały się osoby w mundurach wojskowych.

   Mimo to władza ludowa przez pewien czas doceniała fachowość i oddanie służbie starego artylerzysty. Nakaz oczyszczenia wojska z elementów „politycznie niepewnych”, szybko uaktywnia Informację Wojskową i oddelegowanych do niej oficerów sowieckich do inwigilacji kmdr. por. Zbigniew Przybyszewskiego i potwierdzenia jego wrogiej działalności. Osaczony, w 1950 roku występuje o zwolnienie ze służby w Marynarce Wojennej. Zostaje wówczas aresztowany, oskarżony o „próbę usunięcia przemocą organów władzy i obalenie ustroju państwa”, a po okrutnym śledztwie skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 16 grudnia 1952 roku w piwnicy więzienia mokotowskiego. 

Na zdjęciu u dołu od lewej: kpt. mar. Adam Dedio, kmdr. porucznik Robert Kasperski, kmdr. Wacław Krzywiec, kmdr. pil. Kazimierz Kraszewski, kmdr. Marian Wojcieszek, kontradm. Adam Mohuczy. Fot.: Archiwum/IPN/Wikimedia Commons.

   Kolejny pogrzeb w Kwaterze Pamięci miał miejsce dnia 29 VI 2018 roku. Zostały wówczas pogrzebane doczesne szczątki:

   + kadm. Adama Mohuczego

   Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej z lat 1919-1920, kawaler orderu Virtuti Militari, obrońca Helu podczas Wojny Obronnej 1939 roku, w okresie powojennym szef Sztabu Generalnego Marynarki Wojennej i p.o. dowódcy Marynarki Wojennej, zmarł w więzieniu w Sztumie 7 V 1953 roku.

   + kmdr. pil. Kazimierza Kraszewskiego

   Obrońca Helu z Wojny Obronnej 1939 roku (zastępca dowódcy odcinka przeciwdesantowego „Jurata”), kawaler orderu Virtuti Militari, w okresie powojennym szef Oddziału Operacyjnego Sztabu Generalnego Marynarki Wojennej, więziony w okresie XII 1951 - IV 1956, zmarł 18 III 1990 roku.

   + kmdr. Wacława Krzywca

   Obrońca Helu z Wojny Obronnej 1939 roku (dowódca baterii w 2. morskim dywizjonie artylerii przeciwlotniczej), kawaler orderu Virtuti Militari, w okresie powojennym komendant Portu Wojennego Gdynia i dowódca ORP „Błyskawica”, więziony w okresie V 1951 - II 1956, zmarł 12 III 1956 roku w trakcie przerwy w odbywaniu kary więzienia.      

   + kmdr. Mariana Wojcieszek

   Obrońca Helu z Wojny Obronnej 1939 roku(dowódca 2. morskiego dywizjonu artylerii przeciwlotniczej), kawaler orderu Virtuti Militari, w okresie powojennym zastępca dowódcy Portu Wojennego Gdynia i szef Sztabu Generalnego Marynarki Wojennej, więziony w okresie XII 1951 - IV 1956, zmarł 23 XII 1974 roku.   

   + kpt. mar. Zdzisława Ficek

   Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej z lat 1919-1920 oraz II powstania śląskiego, obrońca Helu podczas Wojny Obronnej 1939 roku (dowódca 34. Baterii artylerii nabrzeżnej), kawaler orderu Virtuti Militari,  niewinnie stracony 2 XII 1952 roku w więzieniu w Gdańsku.     

   + kmdr. por. Roberta Kasperskiego

   Obrońca Helu z Wojny Obronnej 1939 roku ( dowódca odcinaka obrony Chałupy - Kuźnica), w okresie powojennym szef Oddziału Wyszkolenia Sztabu Generalnego Marynarki Wojennej i szef Sztabu Dowództwa Floty,więziony w okresie II 1951 - IV 1956, zmarł 23 I 1974 roku.    

   + kpt. mar. Adama Dedio

   Żołnierz SGO „Polesie” podczas Wojny Obronnej 1939 roku, żołnierz Armii Krajowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, niewinnie stracony 14 IV 1947 roku w więzieniu w Gdańsku (Jego doczesne szczątki zostały odnalezione w 2015 roku na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku).          

   + bosm. Edmund Sterna

   Członek polskiej organizacji podziemnej „Wolność”, niewinnie stracony 21 XI 1952 roku w więzieniu w Gdańsku.     

   + st. mar. Jerzego Sulatyckiego

   Niewinnie stracony 11 VII1952 roku w więzieniu w Gdańsku.             

   Dzień wcześniej w czwartek wieczorem, 28 VI 2018 roku, w Kwaterze Pamięci pochowano doczesne szczątki żon trzech oficerów marynarki:

   + Michaliny Ficek

   + Janiny Kraszewskiej

   + Ireny Wojcieszek.

Na zdjęciu: Zofia i Józef Unrug

   Dnia, 2 X 2018 roku, w roku jubileuszy stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości, oraz stulecia utworzenia Marynarki Wojennej RP, w Kwaterze Pamięci miała miejsce uroczystość złożenia do grobu w ojczystej ziemi prochów:

   + admirała floty Józefa Unruga

   + Zofii Unrug

Zegar
Dzisiaj jest

niedziela,
18 sierpnia 2019

(230. dzień roku)

Święta

Niedziela, XX Tydzień zwykły
Rok C, I
Dwudziesta Niedziela zwykła

Wyszukiwanie
Licznik
Liczba wyświetleń strony:
278